|
Meme Kanserlerinde Risk Faktörleri
Sizin tarafınızca kontrol edilemeyen risk faktörleri
Yaş
Meme kanseri gelişmesi ile yaş arasında da kuvvetli ilişki vardır. Yaş ilerledikçe meme kanseri riski artar. Meme kanserlerinin sadece %2'si 30 yaşın altında, %70'i 50 yaşın üstünde saptanır.
Yaşa göre meme kanseri gelişme ve kanserden ölüm riski |
Risk (%) |
| |
10 Yıl içinde |
20 Yıl içinde |
30 Yıl içinde |
| Yaş |
Gelişme |
Ölüm |
Gelişme |
Ölüm |
Gelişme |
Ölüm |
| 30 |
0,4 |
0,1 |
2,0 |
0,6 |
4,3 |
1,2 |
| 40 |
1,6 |
0,5 |
3,9 |
1,1 |
7,1 |
2,0 |
| 50 |
2,4 |
0,7 |
5,7 |
1,6 |
9,0 |
2,6 |
| 60 |
3,6 |
1,0 |
7,1 |
2,0 |
9,1 |
2,6 |
| 70 |
4,1 |
1,2 |
6,5 |
1,9 |
7,1 |
2,0 |
| Feuer EJ ve arkadaşlarının "Journal of the National Cancer Institute 85(11):892-897, 1993"de yayımlanan "The lifetime risk of developing breast cancer." başlıklı makalesinden alınmıştır. |
Kişisel meme kanseri öyküsü
Bir memesinde kanseri olanlarda, diğer memede meme kanseri gelişme riski 3-4 kat artmaktadır.
Ailesel meme kanseri öyküsü
Ailesinde meme kanseri öyküsü olan kadınlarda, özellikle de 1. derece akrabalarında (anne, kız kardeş ve kızı) bulunanlarda risk artmaktadır. Akrabalardaki meme kanseri menopoz öncesi dönemde ortaya çıkmış ve iki taraflı ise veya birden fazla akrabada meme kanseri varsa bu oran iyice artar. Ailesel meme kanseri oranı % 20-30'dur.
Genetik
BRCA1 ve BRCA2 isimli iki genin meme kanseri ile ilişkisi kanıtlanmıştır. Kadınların sadece % 0,1'i bu geni taşımaktadırlar. Bu genlerden birini taşıyan kadınlarda hayatları boyunca meme kanserine yakalanma riski % 50 - 85 arasındadır.
İyi huylu meme hastalıkları
Fibrokistik değişiklik veya fibroadenom meme kanseri riskini arttırmazken, atipik hiperplazi (hücrelerin düzensiz gelişimi) ve lobular karsinoma in situ (meme lobullerinde anormal hücreler bulunması) gibi iyi huylu bazı lezyonlar riski arttırmaktadır.
Hormonal faktörler
Meme kanserinin gelişmesinde kadınlık hormonları önemli rol oynar. Kadınlar hayatları boyunca hormonal siklusa ne kadar uzun süre maruz kalırsa o kadar risk altında kalacak demektir. Erken menarş (ilk adet kanamasının 12 yaşından önce olması), geç menapoz (55 yaşından sonra), ilk hamilelik yaşının gecikmesi (30 yaşından sonra olması) ve hiç çocuk doğurmamış olmak meme kanseri riskini artırır.
Işın tedavisi
Çocukluk veya gençlik çağında göğüs bölgesine ışın tedavisi uygulanan hastalar yaklaşık 10 yıl sonra yüksek meme kanseri riskine sahip olurlar; bu gruptaki hastalar erken teşhise önem verilmelidirler.
Sizin kontrol edebileceğiniz risk faktörleri
Obesite
Aşırı kilo özellikle menapoz sonrası kadınlarda meme kanseri riskini arttırmaktadır. Yağ dokusu, yumurtalıkların östrojen üretimini durdurduğu menapoz sonrası, bu hormonun ana kaynağıdır. Fazla yağ dokusu demek, daha yüksek östrojen seviyesi ve daha fazla meme kanseri riski demektir.
Diyet
Yüksek kalorili ve doymamış yağ oranı yüksek gıdalarla beslenme meme kanseri riskini arttırmaktadır. Meme kanserinden korunmak için kırmızı et ve hayvansal gıdaların tüketiminin azaltılması, düşük yağ oranlı ve sebze ve meyveden zengin diyet önerilmektedir.
Egzersiz
Egzersizin meme kanseri riskini azalttığına dair kanıtlar giderek artmaktadır. Amerikan Kanser Kurumu günde 45-60 dk olmak üzere haftada en az 5 gün fiziksel egzersiz önermektedir.
Alkol tüketimi
Çalışmalar alkol tüketiminin artmasıyla meme kanser riskinin arttığını göstermiştir. Alkolun bu etkisini östrojen salgılanmasını artırarak veya östrojenin metabolik yıkılımını azaltarak yaptığı düşünülmektedir.
Sigara
Meme kanseri riskini hafif derecede arttırdığına dair çalışmalar mevcuttur.
Östrojen kullanımı
Östrojen meme hücrelerinin gelişimine yol açtığından, dışarıdan uzun süreli ve kesintisiz östrojen alınması meme kanseri riskini arttırmaktadır. Çoğu çalışma 10 yıldan fazla östrojen alımının meme kanseri gelişiminde ufak bir risk artışına sebep olduğunu göstermektedir. Fakat bu çalışmalar östrojen alımının aynı zamanda osteoporoz, kalp hastalığı riskinin azalmasına sebep olduğunu vurgulamaktadır.
|